De zin van ziek zijn

In mijn praktijk voor psychosociale therapie komen mensen met allerlei hulpvragen. Deze hulpvragen zijn gerelateerd aan de psychosociale omstandigheden waar mensen in leven. Bij psychosociale problemen gaat het om twee soorten problemen die met elkaar samenhangen.

Problemen die te maken hebben met gevoelens en gedachten (psychische problemen): de cliënt voelt zich bijvoorbeeld somber, verlaten, angstig of boos.Ziektewinst Wilma Koolen 1 juli

Problemen die te maken hebben met andere mensen of instanties (sociale problemen): de cliënt heeft bijvoorbeeld moeilijkheden met diens partner, kinderen, buren, met collega’s of gemeente.

Hoe ontstaan psychosociale problemen? Meestal zijn er verschillende problemen tegelijk. Het is vaak lastig te zeggen hoe en wanneer deze problemen zijn ontstaan. Er wordt tegenwoordig veel van mensen gevraagd en er komt van alles op mensen af. Mensen moeten veel regelen en met veel mensen rekening houden. Als er dan een extra probleem optreedt, zoals ziekte, scheiding, schulden of ontslag, wordt het vaak lastig om aan al die eisen te voldoen. Soms lukt het niet meer om het overzicht te houden en alles zelf goed te regelen. De problemen stapelen zich dan op. Mensen raken uitgeput of overstuur en kloppen aan bij de hulpverlener.

Het is mijn taak om de cliënt inzicht te geven in de rol die hij/zij zélf speelt bij het ontstaan van een stress situatie. Daardoor kan de cliënt beseffen dat de verantwoordelijkheid voor genezing niet alleen bij mij als therapeut ligt maar ook bij de cliënt zelf. Als ik, als behandelaar, op een voetstuk wordt geplaatst, kan de cliënt doorgaan met de levensinvulling en leefstijl die hij altijd heeft gehad. Op die manier houdt de cliënt zichzelf ziek. Op het moment echter dat de cliënt zelf verantwoordelijkheid neemt, kan de genezing starten.

Ziektebeleving is voor iedereen anders. Hartzeer of psychisch leed kan gebruikt worden om anderen de wil op te leggen. In dat geval is er sprake van ziektewinst. De beloning van de ziekte kan heel bevredigend zijn: extra aandacht en/of (im)materiele winst. De cliënt hoeft zelf geen verantwoordelijkheid te nemen, er wordt voor hem gezorgd.

Therapeutische gesprekken en eventuele medicatie kunnen in de plaats komen van de wil om daadwerkelijk van het probleem af te komen. Genezing betekent immers dat je het zelf moet doen. Dan is het makkelijker om ziek te blijven. Voor sommige mensen is het ziek zijn een tweede natuur geworden. Een soort van levensstijl waarbij de cliënt zelf niet door heeft dat hij bepaalde technieken gebruikt om hulp te krijgen en mensen aan zich te binden. Ziektewinst is dus in vele gevallen een onbewust proces. Lichamelijke en psychische klachten hebben een functie; ze geven aan dat er disharmonie is in het lichaam en de geest. Het lichaam is de spiegel van de geest. Wat we zien moet de cliënt op zichzelf betrekken.

De mens is zelden helemaal gezond. Ieder mens is kwetsbaar en heeft wel een onvolkomenheid. Ieder mens wil graag de oorzaak van de ziekte kennen. Is het een aanwijsbaar virus, dat kan het simpel worden aangepakt. In de meeste gevallen is het een ware zoektocht om de oorzaak van de ziekte-keten te ontdekken. Als therapeut help ik om de focus te leggen op zaken, die medeoorzaak zijn aan een ziektebeeld. Symptomen (fysieke en psychische) dwingen vaak gedragsveranderingen af. En niets is zo moeilijk als gedrag veranderen.

Zo was er een paar jaar geleden klant Samantha (naam gefingeerd). Haar klachten waren: stressklachten, zeer laag energieniveau, dreigende burn-out. Ze had al twee keer een burn-out gehad. Haar hulpvraag was: hoe krijg ik grip op mijn vermoeidheid? Privézaken en werkdruk kostten Samantha beide veel energie. Ze had al jarenlang diverse hulpverleningstrajecten afgelopen: lichttherapie, kleurentherapie, homeopathie, diverse psychologen en relatietherapie.

Al vrij snel had ik door dat ik Samantha niet kon genezen maar haar hoogstens kon helpen zichzelf een beetje beter te leren kennen en in te zien hoe zij haar eigen gedrag kon veranderen, waardoor ze minder stressklachten zou krijgen. Het therapietraject dat ze bij mij liep duurde enkele maanden. Ik besefte dat ik een van de vele hulpverleners was op wie ze tijdelijk kon leunen en ik voorzag dat zij na mij andere hulpverleners zou zoeken. Samantha heeft die aandacht onbewust nodig. Ze vindt het erg moeilijk om haar leven, met de ongemakken die daarbij horen, alleen te leven.

Ik neem ieder mens en iedere klacht serieus. Ik luisterde naar Samantha’s verhaal, zonder oordeel en ik was blij dat haar klachten verminderden. Maar voor hoe lang?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>