Dementerende terug in de tijd met interactieve muur

De zorgverleners op de Psycho-Geriatrische afdeling van het Sarphatihuis signaleren dementerende ouderen die dwalen, nors zijn tegen anderen en zich eenzaam voelen. Daarom onderzoekt een groep studenten van de minor ‘Zorgtechnologie’ Hogeschool van Amsterdam of een Persoonlijk Interactieve Muur (PIM), rust kan brengen.

PIM MUUR telefoon en schermpjesDementerenden hebben de neiging om te gaan dwalen. Om dit gedrag te verminderen ontwikkelden studenten aan de Hogeschool van Amsterdam de PIM: ‘Persoonlijk Interactieve Muur’. Als je langs deze muur loopt, dan word je door geavanceerde sensoren opgemerkt. De aandacht wordt getrokken, en je bent geneigd naar de muur te kijken. Hoe kan deze muur rust brengen voor dementerenden? Dat onderzoekt een andere groep studenten van de minor ‘Zorgtechnologie’ aan de Hogeschool van Amsterdam.

Onderzoek
‘Het onderzoeken van de meerwaarde van de PIM  is een proces van technologische mogelijkheden uitproberen’, vertelt student Eline Lucas. Hierbij is het een uitdaging om zowel dementerende ouderen als personeel op actieve wijze te betrekken bij het onderzoek. Elke betrokkene vraagt een heel eigen benadering. ‘We betrekken de dementerende ouderen door te kijken naar wat zij doen en observeren wat de reactie is op de interactieve muur en andere technologische producten (zoals een lavalamp of een ‘film’ van een knetterend haardvuur op een groot tv-scherm in de huiskamer) die tegelijkertijd worden aangeboden.

Niet te persoonlijk
Mike Oudershoorn: ‘Er was een vrouw van een jaar of 90, en zij was altijd best wel nors. Meestal zat ze in een stoel en zei: ‘Ga weg! Ga weg!’. Zo joeg ze mensen weg. Toen ze een afbeelding op de muur zag verschijnen begon ze ineens te vertellen: ‘Kijk, dat is een olifant, Zuid Afrika!’ Ze had daar vroeger acht jaar gewoond.’ Laurean Serné: ‘Over het algemeen werken dierenplaatjes, of algemene plaatjes van landschappen wel goed. Je moet uitkijken dat je niet te persoonlijke plaatjes laat zien, maar bijvoorbeeld hobby’s zijn wel goed.’

De studenten hopen ook het verplegend personeel bij het onderzoek te betrekken, ook al hebben zij het doorgaans druk. Het is belangrijk dat zij hun ideeën kunnen uiten in een speciaal daarvoor opgerichte projectgroep, zodat zij vanuit hun expertise bijdragen en zich mede-oplosser voelen. Dat geldt ook voor bijvoorbeeld een ergotherapeut en de ICT-afdeling, die voor de projectgroep technische mogelijkheden kan creëren. ‘Door iedereen te betrekken hopen we dat zij onze adviezen ook daadwerkelijk implementeren.’

Vivium Naarderheem
‘We missen hem hoor!’, reageert een medewerker op de vraag van de studenten naar de ervaringen met de PIM. De muur heeft begin van het jaar vier maanden gestaan bij de PG-afdeling (psychogeriatrische zorg, oftewel zorg voor geestelijk functioneren, red.) van Zorggroep Vivium Naarderheem. De PIM werd als een meerwaarde beschouwd voor medewerkers en bewoners. Natasja Boldewijn hierover: ‘Ik denk dat medewerkers geprikkeld blijven om creatief te blijven meedenken. Bewoners worden geprikkeld om eigen mogelijkheden te gebruiken en niet meer alleen stil te staan bij wat ze niet meer kunnen of weten. We hebben het altijd over beperkingen. Met de PIM kun je kijken naar mogelijkheden.’ De muur zou dan ook een vast onderdeel van de afdeling kunnen zijn. Gewenning zal namelijk niet optreden, omdat mensen met dementie de prikkels telkens opnieuw beleven.

Kwaliteit van leven bevorderd door PIM
De interactieve muur is ‘uitgevonden’ bij Amsta de Keijzer door studenten aan de minor Intelligent Environments van interessegebied Media, Creatie en Informatie (MCI) bij Vivium Naarderheem. Doorontwikkeling vond plaats door Ruurd Bell, Mike Oudshoorn en Laurean Serné, drie oud-studenten van de opleiding Engineering Design and Innovation. Zij produceerden een prototype van de muur  die modulair is opgebouwd. Ruurd Bell: ‘De muur bestaat uit verschillende blokken, dus we kunnen één blok eruit halen en iets nieuws ontwikkelen. Dan hoef je niet de hele muur te vervangen.’ De oud-studenten startten hun eigen bedrijf: Illi-Engineering.

PIM-zithoekZintuigen
De demente oudere hoeft niks te doen voor activering van de muur.  De muur biedt zintuiglijke prikkels door middel van onder andere visuele en geluidseffecten. Ook is gewerkt met herkenbare elementen. Dat is belangrijk voor deze doelgroep. De aandacht wordt op de muur gevestigd door de lantaarns die gaan branden wanneer de demente oudere langsloopt. Tapijtrondingen vormen voelelementen, oude klassiekers kunnen worden gedraaid op de tablet en de ouderwetse telefoon rinkelt eens in het half uur. Met één druk op een knop wordt de complimentengever geactiveerd en het grote tv-scherm projecteert – voor de oudere herkenbare- afbeeldingen.

Toekomst
De ontwikkelaars van de PIM richten zich voorlopig op dementerende ouderen, maar wat in het vat zit, verzuurt niet; Mike Oudshoorn denkt ook al voorzichtig aan andere toepassingen van de muur, bijvoorbeeld voor autistische kinderen op speciaal basisonderwijs, of voor op een afdeling van een kinderziekenhuis waar een dergelijke muur als communicatiemiddel kan fungeren. Dit zijn slechts een aantal andere voorbeelden om techniek en zorg te combineren en zo te werken aan kwaliteitsverbetering in de zorgsector.

Beroepsoverstijgende innovatie
Eline Lucas roept op beroepsoverstijgend te denken als het gaat om ICT in de zorg. Dit zou, volgens haar, nog wel eens voor creatieve uitspattingen kunnen zorgen. Het zorgproces zal steeds vaker worden vormgegeven met behulp van technologie. Dit lijkt de uitkomst om het dreigend personeelstekort te ondervangen  en de vraag naar zorg te kunnen blijven beantwoorden. ‘Met behulp van’ is hier echter een belangrijk begrip, want in de praktijk blijkt (steeds weer) dat technologie geen op zichzelf staande oplossing is.

Beluister een radiofragment van BNR over de PIM.

Denise Abrahams en Marieke Weber
Studenten minor- ‘Zorgtechnologie’ aan de Hogeschool van Amsterdam.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>