Verlangen en een ouwe taaie

Als zorgverlener ben je vaak pas betrokken als dementie onomkeerbaar is. Maar naasten weten wat er verloren gaat. Het verlangen naar vroeger maakt dat mensen op hun oude dag juist toekomst hebben.

Flickr.com Credits: 'Door Keys' IRISS Photo Collection

Flickr.com Credits: ‘Door Keys’ IRISS Photo Collection

Mensen zijn soms sterker dan ze zelf beseffen. Op voorhand is het voor veel mensen een schrikbeeld: zodra de donkere schaduw van de dementie over het leven trekt, zo is het idee, dan houdt het leven op. Als iemand zichzelf onomkeerbaar, stukjes bij beetjes kwijtraakt, dan is de terechte vraag of het nog wel zinvol om de rit tot het einde uit te zitten. Want immers: je verliest telkens meer. Totdat het leven helemaal stilvalt. En er in het uiterste geval niet veel meer rest dan een lijf met ogen die wel kijken maar niet echt meer zien.

Het leven houdt niet op
Op de eerste etage van Torendael, een afdeling voor mensen met dementie, zijn bewoners echter het levende bewijs dat het leven niet ophoudt zodra de dementie zijn intrede doet. Ook met dementie valt te leven. Het brengt wel nieuwe uitdagingen en problemen met zich mee. Echter: zolang er adem is, is er leven. Een ander leven. Dat wel. Totaal anders. Maar het is leven – volwaardig leven. Je blijft ook met dementie een mens met verlangens en gevoelens die het waard zijn om gekend en gekoesterd te worden. En het is de moeite waard om in dit leven te leven. En: er in te delen.

Een nieuw begin
Natuurlijk hebben we als zorgverleners makkelijk praten: vaak leren we iemand pas kennen als de dementie al onomkeerbaar en onmiskenbaar zijn intrede heeft gedaan. Wij weten niet beter. We kennen iemand alleen maar zo. De kinderen en kleinkinderen, de naaste familie, die weten wat er verloren ging. Die hebben een vergelijk met vroeger. Hoe hij/zij eens was. Het is bewonderenswaardig en keer-op-keer ontroerend om te zien hoe mensen een weg zoeken met elkaar. Hoe kinderen hun ouders niet loslaten. Hoe bewoners dapper maar schoorvoetend, met moeite, letterlijk voetje-voor-voetje langzaamaan weer een nieuw begin maken. Te midden van onbekenden. In een (nog?) onbekende omgeving.

Verlangen
Leven en dood gaan dan hand in hand: het leven sterft langzaam een stille dood. Het wordt nooit meer wat het was. Het verlangen naar vroeger blijft. Het maakt dat mensen op hun oude dag, hoe tegenstrijdig ook, juist toekomst hebben omdat het verleden zo sterk blijft trekken. Het verlangen en het verlangen naar vervulling, houdt mensen in beweging en in leven. De wens om rust te vinden – soms zelfs bewust of onbewust de sterke wens om de eeuwige rust te vinden wellicht – gaat samen op met de wens om te blijven leven. Waarom? Vanwege een vluchtig, maar toch veelzeggend en allesbepalend ‘verlangen’. Dit verlangen – vaak ten diepste onbestemd en blijvend onbenoembaar – houdt mensen in leven. Zo ook die ouwe taaie die tot een ieders verbazing, langs het randje van de dood ging, en toch weer voor het leven koos: ‘Ja natuurlijk. Ik had het slecht. Maar ik kon er toch niets aan doen.’

Bart Niek van de Zedde is geestelijk verzorger bij PuurZuid.

Comments
  1. 3 jaar ago

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML-tags en -attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>